Bordür Taçı Seçim ve Uygulama Rehberi: Kesim ve Montaj

Poliüretan bordür taçları, kapalı hücre yapısına sahip 150-220 kg/m³ (üretim hedefi ~160 kg/m³) yoğunluktaki sert malzemeden üretilir. İdeal üretim hedefi olan 150-220 kg/m³ (üretim hedefi ~160 kg/m³) yoğunluk, malzemenin darbelere karşı direncini artırırken şantiyede kesim kolaylığı sağlar. Su emme oranı %1’in altında kaldığı için nemli alanlarda ve dış cephe detaylarında yapısını korur. Ürünler -100 derece ile +80 derece sıcaklık farklarına dayanıklıdır.

Kesit seçiminde bina cephesinin veya iç mekân tavan yüksekliğinin oranları dikkate alınmalıdır. Pencere ve kapı üstlerinde kullanılacak bordür taçlarında, doğrama genişliğine her iki taraftan en az 5-10 cm taşma payı eklenerek görsel denge sağlanır. Yüksek tavanlı veya geniş cepheli yapılarda derinliği ve yüksekliği fazla olan geniş kesitler tercih edilmelidir. Dikkat edilmesi gereken en temel sınır, poliüretan bordür taçlarının statik açıdan yük taşımadığı, tamamen dekoratif amaçlı kullanıldığıdır.

Saha montajında fire oranını sıfıra yakın tutmak için doğru ölçü alımı hayati önem taşır. Bordür taçı uygulanacak pencerelerin veya kapı kasalarının üst genişlikleri şerit metre ile uçtan uca ölçülmelidir. Kesim sırasında verilecek 45 derece köşe birleşim açıları malzemenin boyundan eksiltme yapacağı için, her parça için toplam genişliğe profillerin et derinliği kadar ek pay verilmelidir.

Metraj hesabında düz hatlar toplanırken, her köşe kesimi için ortalama %10 ila %15 arasında fire payı hesaba katılmalıdır. Şantiyede kesim hatalarından kaçınmak adına ölçülerin montaj yüzeyinde bizzat işaretlenmesi önerilir. Fabrikadan kendinden astarlı olarak çıkan poliüretan bordür taçlarının şantiyeye ulaştığında kuru ve düz bir zeminde yatay olarak depolanması, eğilmelerin ve biçim bozulmalarının önüne geçer.

Bordür taçı montajında hatasız bir birleşim sağlamak için doğru ekipman kullanımı şarttır. Kesim işlemlerinde açılı gönye testeresi veya keskin dişli gönye kutusu el testeresi tercih edilmelidir. Malzemenin toz yapısı sebebiyle kesim aşamasında FFP2 tipi toz maskesi ve koruyucu iş gözlüğü takılması iş sağlığı ve güvenliği kuralları gereğidir.

Montajda kullanılacak ana malzemeler; poliüretan (PU) montaj yapıştırıcısı, çelik dübel veya vidalar, şarjlı matkap ve esnek macundur. Silikon bazlı yapıştırıcılar poliüretan yüzeyde kimyasal tutunma sağlayamadığı için montajda asla kullanılmamalıdır. Yüksekte yapılacak dış cephe veya pencere üstü montajlarında sağlam bir iskele kurulmalı, emniyet kemeri kullanımı ihmal edilmemelidir.

Montaj işlemine yüzey hazırlığı ile başlanır. Bordür taçlarının yapıştırılacağı alt yüzey toz, yağ ve nemden tamamen arındırılmış, kuru ve düzgün olmalıdır. Profil arkasına sürekli hat şeklinde poliüretan (PU) montaj yapıştırıcısı sürülür. Parçalar 45 derece açı ile gönye testerede kesildikten sonra duvara oturtulur.

Sadece yapıştırıcı kullanımı zamanla sarkma ve ayrılma yapacağı için mekanik sabitleme zorunludur. Profilin alt ve üst birleşim kenarlarından, yüzey büyüklüğüne göre belirlenen aks aralıklarıyla matkapla delik açılarak dübelli vida ile duvara sabitlenir. Vida başları malzemenin 1-2 mm içerisine gömülmelidir. Vidalama tamamlandıktan sonra vida delikleri ve ek yerleri esnek macun ile doldurulur. Macun kuruduktan sonra 180-220 zımpara ile yüzey pürüzsüz hale getirilir.

Poliüretan bordür taçları fabrikasyon olarak astar boyalı şekilde teslim edilir. Şantiyede yapılan macun ve 180-220 zımpara işlemlerinin ardından ek astar uygulaması yapılması boya tutuculuğunu artırmak için opsiyonel bir seçenektir. Astar uygulamasının ardından yüzeye en az 2 kat boya sürülmelidir.

İç mekân uygulamalarında su bazlı tavan veya duvar boyaları rahatlıkla kullanılabilir. Dış cephe uygulamalarında ise güneşin zararlı ışınlarına karşı UV dayanımı yüksek dış cephe boyası kullanılması şarttır. Solvent bazlı ağır kimyasal içeren boyalar yerine akrilik veya silikonlu dış cephe boyaları tercih edilmelidir. Periyodik bakımlarda yüzeydeki tozlar nemli bir bezle silinmeli, oluşan çatlaklar esnek macun çekilip yeniden boyanarak yenilenmelidir.

Saha uygulamalarında en sık karşılaşılan hata, poliüretan bordür taçlarını sadece yapıştırıcı ile sabitleyip mekanik vida bağlantısını ihmal etmektir. Mekanik sabitleme yapılmayan profiller sıcaklık değişimlerinde veya yük altında sarkma yapabilir. Diğer bir yaygın hata ise yapıştırmada silikon kullanılmasıdır; silikon poliüretana tutunmaz ve kısa sürede ayrılır.

Gönye kesiminde 45 derece açının hatalı verilmesi köşe birleşimlerinde geniş açıklıklara sebep olur. Bu açıklıklar aşırı macunla doldurulmaya çalışıldığında zamanla çatlamalar meydana gelir. Ayrıca dış cephede UV dayanımsız iç cephe boyası kullanılması, malzemenin kısa sürede sararmasına ve yüzey kalitesinin bozulmasına yol açar. Dekorix, saha uygulamalarında bu hataların önüne geçmek için teknik prosedürlere tam uyulmasını tavsiye eder.

Şantiye için bordür taçı siparişi vermeden önce aşağıdaki teknik hususların doğrulanması montaj kalitesini ve hızını doğrudan etkiler:

• Uygulama yapılacak kasanın veya cephenin net ölçülerinin alınıp %10-%15 fire payının eklenmesi,
• İç veya dış mekân kullanımına uygun poliüretan (PU) montaj yapıştırıcısının temin edilmesi,
• Sert poliüretan malzemenin 150-220 kg/m³ (üretim hedefi ~160 kg/m³) yoğunluk standartlarına uygunluğunun teyit edilmesi,
• Montajda kullanılacak çelik vida ve dübel stokunun kontrol edilmesi,
• Kesim için 45 derece gönye testeresinin ve 180-220 zımpara kağıtlarının hazırlanması,
• Dış cephe uygulamaları için UV korumalı dış cephe boyasının reçeteye eklenmesi.