Burgulu Sütun Rehberi: Eş Adları, Tarihi ve Kullanımı

Burgulu sütun formları, kullanıldığı coğrafyaya, tarihi döneme ve üretim yöntemine göre çeşitli isimler almıştır. Mimari çizimlerde ve saha dilinde karşılaşılan terminoloji şu şekildedir:

Burgulu sütun tanımında sıklıkla karıştırılan en önemli husus, İstanbul Sultanahmet Meydanı'nda yer alan 'Yılanlı Sütun' anıtıdır. Delphi'deki Apollon Tapınağı'ndan Konstantinopolis'e getirilen bu eser, üç tunç yılanın birbirine sarmallanmasıyla oluşmuş bir zafer anıtıdır ve mimari bir taşıyıcı sütun tipi değildir. Halk arasında gövde formu benzerliği sebebiyle burgulu mimari sütunlara da yılanlı sütun denilmektedir ancak bu kullanım teknik açıdan doğru değildir.

'Solomonic' veya 'Süleyman Sütunu' kavramı ise Eski Aziz Petrus Bazilikası'nda yer alan burgulu sütunların Hz. Süleyman Mabedi'nden getirildiğine dair tarihi bir inanışa dayanır. Bu form, 17. yüzyılda Gian Lorenzo Bernini'nin Aziz Petrus Bazilikası'ndaki ünlü baldaken tasarımı ile Barok mimaride yaygınlık kazanmıştır. Geç dönem Osmanlı mimarisinde ve Avrupa Barok yapılarında burgulu sütunlar, düşey yük taşımaktan ziyade cephe ve iç mekan dekorasyonunda hareketlilik sağlamak amacıyla tercih edilmiştir.

Burgulu sütunlar; yapı girişleri, kapı yanları, sütun-kemer kompozisyonları, iç mekan vurgu köşeleri ve dış cephe söve kombinasyonlarında sıklıkla değerlendirilir. Bir sütun elemanı; alt kaide, burgulu gövde ve başlık olmak üzere üç ana bileşenden oluşur. Tasarımda helezon sıklığı (burgu adımı) görsel etkiyi doğrudan belirler. Burgu adımının sık olması hareketliliği artırırken, daha geniş adımlar daha ağırbaşlı bir diklik algısı sunar.

Dekorix ürün gamında yer alan dekoratif burgulu sütun sistemleri yapısal yük taşıyıcı eleman değildir. Bu ürünler, mevcut beton veya çelik taşıyıcı dikmelerin etrafına kaplama olarak ya da tamamen görsel dekoratif eleman şeklinde monte edilir. Uygulama alanında gövde oranının tavan yüksekliği ve yan söve genişlikleri ile dengeli planlanması ustalık gerektirir.

Burgulu sütun imalatında kullanılan gereçlerin işçilik, ağırlık ve saha performans kriterleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Rijit (sert) poliüretan malzemeden imal edilen sütunlar, kapalı hücre yapısı sayesinde %1’in altında su emme oranına sahiptir. -100 °C / +80 °C arasındaki çalışma sıcaklığı toleransı ile iklimsel değişimlere direnç gösterir. Fabrika çıkışlı olarak astar kaplı gelen ürünlerde, boya öncesi alan kontrolü yapılarak ek astar uygulaması ustaya bağlı opsiyonel bir adımdır.

Saha uygulamasında doğru tekniklerin izlenmesi, ürünün uzun ömürlü kullanımı ve iş güvenliği açısından şarttır. Montaj aşamaları şu detaylara dikkat edilerek yürütülmelidir:

• Yüzey Hazırlığı: Uygulama yapılacak duvar veya kolon yüzeyi tamamen kuru, tozsuz ve yağsız olmalıdır.
• Kesim İşlemi: Gövde ve kaide birleşim noktalarında 45 derece gönye kesim yapılarak ek yerlerinin düzgün oturması sağlanır.
• Yapıştırma: Birleşim yüzeylerine poliüretan (PU) bazlı montaj yapıştırıcısı sürülmelidir. Montajda silikon kullanımı yapışma mukavemetini düşürdüğü için kesinlikle uygun değildir.
• Mekanik Sabitleme: Yapıştırıcı kuruyana kadar kaymayı önlemek ve mekanik emniyet sağlamak amacıyla dübel ve çelik vida ile sabitleme zorunludur.
• Yüzey Bitişi: Vida başları ve ek yerleri macun ile kapatıldıktan sonra 180-220 kum zımpara ile pürüzsüzleştirilir. Dış cephe uygulamalarında UV dayanımlı son kat boya ile 2 kat boyama yapılarak işlem tamamlanır.

Dekorix ürünleri dekoratif nitelikte olduğu için bina statik yükünü üstlenmeyecek şekilde planlanmalı, saha güvenliği kurallarına eksiksiz uyulmalıdır.